Napady drgawkowe

Napady drgawek u dzieci stanowią ważny problem, zarówno w aspekcie rozpozna­wania ich przyczyn, jak i leczenia. Przyj­muje się, że 3—4% dzieci co najmniej raz w życiu ma napad drgawek, co jest związa­ne z niedojrzałością mózgu, odrębnościa­mi przemiany materii rosnącego organiz­mu, dużą wrażliwością ośrodkowego układu nerwowego na czynniki zewnętrz­ne i niedojrzałością mechanizmów obron­nych ustroju. Pewne znaczenie w wystę­powaniu drgawek ma także osobnicza, genetycznie uwarunkowana skłonność. Przykładem tego jest występowanie drga¹ wek pod wpływem różnych czynników u jednych dzieci i brak ich w tych samych warunkach u innych. Drgawki u dziecka wzbudzają zawsze wstrząsające wrażenie na otoczeniu, a ro­dzice często „tracą głowę”. Trzeba jednak zachować spokój i udzielić dziecku pierw­szej pomocy: zabezpieczyć przed samo-okaleczeniem i zapobiec przygryzieniu ję­zyka, wkładając między zęby dziecka dre­wniany kołek owinięty gazą. Nie należy dziecka polewać wodą ani klepać po twa­rzy, natomiast wezwać lekarza lub odwieźć dziecko do szpitala. Jest wiele chorób, w przebiegu których mogą występować drgawki.

Zwalczanie zaparć winno polegać na odpowiednim dobraniu diety obfitującej w jarzyny i owoce (szpinak, buraki, mar­chew, jabłka, gruszki, śliwki), ogranicze­niu pieczywa białego, a podawaniu razo­wego. Ze środków domowych zaleca się: wodę z miodem na czczo, wodę mineralną, parafinę z paroma kroplami cytryny (1 łyżka 2—3 razy dziennie), ponadto powid­ła i dżem śliwkowy. Wykonanie lewatywy nie powinno być zbyt pospieszne. Jeśli jednak wyżej wymienione sposoby postę­powania nie pomagają i zaparcie utrzymu­je się z zaleganiem grud kałowych w od­bytnicy, wówczas lewatywa jest wskaza­na. Można ją wykonać wprowadzając do odbytnicy ok. 100—150 ml wody lub na­paru rumianku o temperaturze ciała, lub roztworu soli fizjologicznej z dodatkiem 2 łyżek parafiny, zachowując przy tym niezbędne warunki higieniczne.

Schorzenia od­bytu wywołujące ból podczas oddawania stolca (przeczosy, wyprzenia tej okolicy) są także przyczyną zaparć. U niektórych małych dzieci, a nieraz i star­szych, obserwuje się zaniedbywanie, nie­chęć do regularnego oddawania stolca, zwłaszcza gdy przeszkodą staje się intere­sująca zabawa, ciemna ubikacja, lub też zwrócenie na siebie uwagi; prowadzi to po pewnym czasie do zaparcia nawykowego. Dlatego od wczesnego dzieciństwa należy systematycznie przyzwyczajać dzieci do oddawania stolca o tej samej porze dnia, najlepiej po rannym posiłku. Nieprawid­łowa motoryka okrężnicy, występująca w wielu stanach chorobowych, zaburza przesuwanie się mas kałowych, prowa­dząc do ich zalegania w jelicie grubym, co charakteryzuje się oddawaniem stolca w postaci zbitych kulek u dzieci z wrodzo­nymi wadami jelita grubego i w stanach kurczowych jelit.

Są to zaparcia o charakterze przewle­kłym. Zalicza się do nich również chorobę Hirschsprunga, wywołaną brakiem zwo­jów nerwowych w mięśniowej i podślu-zówkowej warstwie jelita. Zaparcie wy­stępuje także u dzieci obarczonych krzywi­cą, w zespole Downa (mongolizm), w nie-doczynności tarczycy i w zatruciu witami­ną D, na skutek leniwej czynności jelit, a u dzieci szkolnych przy niedostatecznej aktywności ruchowej.

Przyczyny — zaparcia mogą występo­wać u noworodków z wrodzonym zwęże­
niem odbytnicy. Obserwuje się wówczas oddawanie małych ilości smółki, a później stolca, połączone z wysiłkiem.Całkowity brak wypróżnień nasuwa podejrzenie za­ rośnięcia odbytnicy. Leczenie jest opera­cyjne.

U niemowląt przyczyną zaparcia może być niedożywienie, o czym można nie wie­dzieć, jeśli nie oblicza się objętości przyj­mowanych posiłków w stosunku dobo­wym. Występuje to przy karmieniu piersią, rzadziej przy karmieniu sztucznym. Niedo­żywienie może występować również w wadach rozwojowych jamy ustnej (war­ga zajęcza, rozszczep podniebienia) utrud­niających przyjmowanie pokarmów. Przyczyną zaparć może być także nieod­powiedni skład pożywienia, tzn. dieta zbyt bogata w przetwory mączne (dieta klewa), a zbyt uboga w błonnik (zawarty w chlebie razowym, owocach, jarzynach), podawanie małych ilości płynów obojęt­nych (wody), surowych świeżych soków jarzynowo-owocowych.

Zaparcia

Przez zaparcie należy rozumieć występo­wanie zbitego, twardego stolca i trudności w jego oddawaniu. Natomiast oddawanie stolca raz na 2 dni, ale o prawidłowej konsystencji i objętości, nie powinno na­zywać się zaparciem. U niemowląt w pierwszych miesiącach życia oddawanie stolca połączone jest z wysiłkiem, dziecko napina się, czerwie­nieje i postękuje, widać, że czynność tę spełnia z trudem, mimo że stolec jest pra­widłowo uformowany i nie zbity. Nie jest to objaw zaparcia, lecz przykład wskazują­cy, że każdą czynność fizjologiczną dziec­ko musi opanować, nauczyć się.

Wtórny zespół złego wchłaniania ró­żni się od pierwotnego tym, że występuje zwykle wcześniej niż pierwotny, pomiędzy 3—6 miesiącem życia, i rozwija się na podłożu przebytej biegunki bakteryjnej lub wirusowej, zakażenia pasożytami jelito­wymi, a także po doustnym stosowaniu antybiotyków.

•   Objawy chorobowe są podobne jak
w pierwotnym zespole i ustępują po usu­
nięciu z diety glutenu na okres 1—2 lat.
U dzieci w obu zespołach występuje nie-
dokrwistość z niedoboru żelaza.

Miedomykalność szpary powiek

Niedomykalność szpary powiek jest skut­kiem niedowładu lub porażenia nerwu twarzowego. Gdy powieki nie zamykają się, łatwo dochodzi do wysychania ro­gówki i spojówki, co może spowodować groźne dla oka następstwa. Stanu takiego nie należy lekceważyć, lecz zwrócić się o pomoc okulistyczną. Konieczne jest bo­wiem stosowanie specjalnych opatrun­ków ochraniających gałkę oczną, a nawet przeprowadzenie operacji plastycznej po­wiek.

Nowotwory powiek

Skóra powiek jest częstym siedliskiem róż­nych guzów łagodnych i złośliwych. Do łagodnych należą torbiele i kaszaki, roz­wijające się w wyniku zastoju wydzieliny gruczołów skóry, oraz brodawki, rogi skór­ne i naczyń iaki. Naczyń iaki wyglądają jak czerwone grudki lub płaskie guzy, niekiedy dość dużych rozmiarów. Często są to zmiany wrodzone lub rozwijające się we wczesnym dzieciństwie. Część z nich zani­ka samoistnie, inne wymagają lecznia, któ­re ze względu na bliskość oka musi być prowadzone przez lekarza.

Skórzak

Wrodzonym guzem łagodnym jest skórzak, umiejscowiony przeważnie w pobliżu łuku brwiowego. Jest to twór niebolesny, zwy­kle przesuwalny pod skórą (ryć. 4). Skórzaki, podobnie jak inne łagodne guzy powiek, usuwa się chirurgicznie, głównie ze względów kosmetycznych.

Znamiona barwnikowe powiek

Do guzów łagodnych zalicza się również znamiona barwnikowe występujące w skórze powiek u dzieci i dorosłych. Mają

one różną wielkość, czasem nierówną lub pokrytą włosami powierzchnię. U dzieci usuwa się je przed okresem pokwitania, u dorosłych na ogół tylko obserwuje. Nie­kiedy znamiona te w starszym wieku mogą przeobrazić się w nowotwór złośliwy — czerniak.• Jego leczenie wymaga współpracy okulisty, dermatologa i onkologa.

Choroba trzewna — celiakia (pierwotny zespół złego wchłaniania)

Charakteryzuje się nietolerancją glutenu zawartego w ziarnach pszenicy, żyta, jęcz­mienia i owsa. Jest wrodzoną, często wy­stępującą rodzinnie, niewydolnością en­zymatyczną. Zawartość w diecie pokar­mów zawierających gluten prowadzi do zaniku nabłonka jelita cienkiego. W wyni­ku tego występują zaburzenia w procesie wchłaniania jelitowego, głównie tłusz­czów, a następstwem tego jest pojawienie się stolców nieprawidłowo uformowa­nych: papkowatych, obfitych (zajmują­cych ¹/₄—Y₂ pojemności nocnika), moc­no cuchnących.

Biegunka przewlekła jest zaburzeniem czynności przewodu pokarmowego, chara­kteryzującym się występowaniem stolców źle uformowanych, rzadkich, kilku na dobę. Są to zaburzenia wrodzone (pierwotne) lub wtórne (nabyte), zaliczane do zespo­łów złego wchłaniania jelitowego^ (zzw). Biegunka przewlekła nie przebiega na podłożu zakaźnym. Wrodzone zespoły złe­go wchłaniania spowodowane są zabu­rzeniami w trawieniu cukrów w przewo­dzie pokarmowym, wskutek braku enzymu dwusacharydaz, lub zaburzeniami w tra­wieniu białek, wskutek braku enzymów peptydaz lub enzymu trawiącego gluten (białko roślinne zawarte w zbożach). Naj­bardziej charakterystycznymi objawami choroby są: cuchnące, obfite i wolne stol­ce, często gliniaste, maziste, a także brak przyrostu wagi ciała w okresie niemow­lęcym.Tak objawiające się zaburzenia wymagają leczenia lekarskiego.